Bu gün yaklaşık 500 km sürecek Selanik yolculuğunuza saat 05:30’da Kırklareli/Babaeski’den çıkıyoruz. Saat 07:00’da İpsala sınır kapasındayız ve şansımıza hiç sıra bekemeden komşuya geçiyoruz. Biliyorsunuz bizim açımızdan Selanik’in, Büyük Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün doğum yeri olmasından dolayı ayrı bir yeri var. Tabi ki ilk durağımız burası. Yolda yürürken ilk önce Türkiye Başkonsolosluğu karşılıyor bizi. Kapıdaki Türk Bayrağı daha içeri girmeden içimizde çok farklı hisler uyandırıyor.
Ve sonunda Atamızın doğduğu evdeyiz. Mustafa Kemal Atatürk 1881’de, o zamanki adresi Koca Kasım Paşa Mahallesi Islahhane Caddesi olan bu evde doğmuş. Ev günümüzde Selanik’in Apostolou Pavlu Caddesi, 17 numarada bulunmakta olup Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluğu ile aynı bahçede bulunuyor.
1870 yılında Rodoslu Müderris Hacı Mehmet Vakfı’nca yaptırılan ev, önce İbrahim Zühdü Efendi’nin, daha sonra Selanikli Abdullah Ağa ve eşi Ümmü Gülsüm’ün mülkiyetine geçmiş. Ali Rıza Efendi, bu evi Atatürk’ün doğumundan birkaç yıl önce kiralamış ve Atatürk evin ikinci katındaki güneye bakan odada dünyaya gelmiş.
Atatürk’ün ailesi, Ali Rıza Efendi’nin 1888’de vefatına dek bu evde ikamet etmiş. Ancak Ali Rıza Efendi’nin vefatından sonra Zübeyde Hanım, çocuklarıyla birlikte evin bitişiğindeki daha küçük bir eve taşınmış. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Selanik’te görevlendirilen Atatürk, bu dönemde annesi ve kız kardeşiyle birlikte bu evde kalmış. O Selanik’ten ayrıldıktan sonra annesi ve kız kardeşi bir süre daha bu evde yaşamışlar. Selanik Yunanistan’ın yönetimine geçince Atatürk’ün annesi ve kız kardeşi de Selanik’ten ayrılarak İstanbul’a gelmek zorunda kalmışlar. Bundan sonraki süreçte Atatürk’ün doğduğu ev Yunan Hükümeti’ne bırakılmış ve sonrasında da bir Yunan aile tarafından satın alınmış.
Cumhuriyet’in 10. yıldönümünde Selanik Belediyesi, Türk-Yunan dostluğunun bir göstergesi ve Balkan Konferansı’nın anısına, yapının çift kanatlı sokak kapısının sağ köşesine, Atatürk’ün bu evde doğduğunu yazan mermer bir plaka yerleştirme kararı almış. Bu plaka, 4 Kasım 1933 tarihinde, Türkiye’nin Atina Büyükelçiliği mensuplarının ve Yunanistan’ın ileri gelenlerinin katıldığı bir törenle yerleştirilmiş. Daha sonra Selanik Belediyesi tarafından satın alınan evin anahtarı, Atatürk’e hediye edilmek üzere 19 Şubat 1937’de Türkiye’nin Selanik Baskonsolosluğu’na verilmiş.
1940 yılında evin yenilenmesi için başlatılan çalışmalar, II. Dünya Savaşı ve Alman işgali sonrasında, ancak 1950 yılında tamamlanabilmiş. Sonraki süreçte Türkiye’nin III. Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın desteği, Prof. Dr. Enver Ziya Kartal ve eşi Fatma Kartal’ın katkılarıyla, Atatürk’ün ölümünün 15. yıldönümü olan 10 Kasım 1953 tarihinde “Atatürk Evi” ziyarete açılmış. Sergilenmesi kararlaştırılan eşya, Topkapı ve Dolmabahçe Sarayı’ndan seçilerek Selanik’e gönderilmiş.
2012 yılında yeniden restorasyona giren ev, buraya taşınan Yunan ailenin binaya yaptığı ilave inşaat ve içindeki otantik olmayan eşyalar kaldırılmış.
Günümüzde mülkiyetmizde olan Başkonsolosluk alanı içinde bulunan ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin toprağı sayılan bu ev, bugün sınırlarımız dahilinde bulunmasa da, her Türk’ün kalbinde özel bir yere sahip olup, Selanik’e giden her Türk’ün ziyaret ettiği ve Türkiye için manevi değeri son derece yüksek olan bir mekan.
Bu arada Atatürk Evi’nin birebir kopyası Kırklareli’nde de bulunuyor. Kırklareli Atatürk Evi ve Yayla Mahallesini gezdiğimiz videomuzu aşağıya ekliyorum. Keyifli seyirler dilerim.
Bir sonraki gezimizde görüşmek üzere kendinize iyi bakın.
Finkfinkgeziyoruz 